"Белавежская Пушча"
Месцазнаходжанне: Брэсцкая вобласць, Камянецкі, Пружанскі раёны; Гродзенская вобласць, Свіслацкі раён
Каардынаты: 52°45 N 24°04 E
Плошча: 87400 гектараў
Нацыянальны статус аховы: беларускі дзяржаўны запаведнік “Белавежская Пушча” быў заснаваны ў 1939 годзе. У 1957 годзе яго рэарганізавалі ў запаведна-паляўнічую гаспадарку, а ў 1990 – ў Нацыянальны парк
Міжнародны статус аховы: у 1992 годзе “Белавежская Пушча” ўключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Трансгранічны біясферны запаведнік створаны ў 1993 г. ТВП утворана ў 1998 годзе (код – BY009, крытэрыі А1, В2, В3)
Белавежская Пушча – буйнейшы і адзіны з тыповых некалі ў Еўропе, масіў пярвічных лясоў, які захаваўся да сённяшніх дзён. Беларуская частка нацыянальнага парка мяжуе з польскай. Захаванню гэтых унікальных мясцін садзейнічала тое, што ў розныя эпохі яны з’яўляліся традыцыйным месцам палявання літоўскіх, польскіх і рускіх каранаваных і іншых высокапастаўленых асоб. У адрозненне ад іншых лясных масіваў раўніннай Еўропы, Белавежскія лясы захавалі амаль што першабытны выгляд. Пакуль яшчэ даволі шматлікія некранутыя ўчасткі Пушчы даюць прытулак цэламу комплексу характэрных жывёл і раслін. Незвычайная для Беларусі і ўзроставая структура лясоў. Пры сярэднім узросце 90 гадоў нярэдка сустракаюцца 200-250-гадовыя дрэвы. Старыя ўчасткі лесу займаюць больш за палову агульнай лясной плошчы. Белавежская Пушча – адзіны ў Еўропе лясны масіў, у якім больш за тысячу шматвекавых дрэў.
Лясы пакрываюць 92 працэнты тэрыторыі нацыянальнага парка, сярод іх пераважаюць хваёвыя, але, увогуле, можна сустрэць усе асноўныя тыпы лесу, характэрныя для гэтага геаграфічнага рэгіёна. Першабытнасць Пушчы падкрэсліваецца значнай доляй карэнных ясеневых, ліпавых, кляновых лясоў, старых альшанікаў.
Яшчэ трыццаць гадоў назад усходняя частка Пушчы была акружана буйнымі асаковымі балотамі, большасць з якіх цяпер асушана. Да нашых дзён захаваўся толькі адзін вялікі масіў балот – Дзікое. Асушэнне балот з’явілася адной з прычын парушэння гідралагічнага рэжыму Пушчы, што прывяло да шэрагу адмоўных вынікаў. Адным з іх з’яўляецца змяншэнне колькасці лугоў, якія займаюць цяпер толькі некалькі працэнтаў ад агульнай плошчы нацыянальнага парка і размешчаны ў поймах невялікіх рэк.
Белавежская Пушча знаходзіцца ў басейне ракі Вісла. З поўначы і паўднёвага ўсходу да яе прымыкаюць басейны рэк Нёман і Прыпяць, прычым водападзел Балтыйскага і Чорнага мораў праходзіць у непасрэднай блізкасці ад межаў Пушчы. Праз яе тэрыторыю працякае шмат невялікіх рэк і рэчак, многія з якіх бяруць пачатак у самой Пушчы ці ў непасрэднай блізкасці ад яе. Самая вялікая рака Нараў выцякае з балота Дзікое. Важнейшы прыток Нарава ў межах Пушчы – рака Нараўка, выток якой – балота Дзікі Нікар – было асушана, а сама рака выраўнавана. Па паўднёвай частцы нацыянальнага парка працякае рака Правая Лясная з прытокамі Белая і Перавалока. Натуральных азёр на тэрыторыі няма. З дзесяці штучных вадасховішчаў найбольш буйныя створаны ў пойме ракі Перавалока на месцы былога нізіннага балота і луга: азёры Лядскае (345 гектараў) і Хмялеўскае (75 гектараў). Выраўноўванне рэк таксама аказала істотны адмоўны ўплыў на гідралагічны рэжым ляснога масіву.
У нацыянальным парку пераважаюць наступныя віды гаспадарчай дзейнасці: абмежаваныя лесанарыхтоўкі, паляўнічы і экалагічны турызм.
Птушкі Белавежскай Пушчы прадстаўлены 253 відамі. З 75 відаў птушак, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, тут адзначаны амаль усе. Сярод іх: барадатая кугакаўка Strix nebulosa, вераб’іны сычык Glaucidium passerinum, касматаногі сыч Aegolius funereus, пугач Bubo bubo, арол-вужаед Circaetus gallicus, малы арлец Aquila pomarina, чапля-лазянік Ixobrychus minutus, чапля-бугай Botaurus stellaris. Тут таксама гняздуюцца віды, якія знаходзяцца пад глабальнай пагрозай знікнення: арлан-белахвост Haliaeetus albicilla, вялікі арлец Aquila clanga, вяртлявая чаротаўка Acrocephalus paludicola.
|
|
