Старая Віць


Месцазнаходжанне: Гомельская вобласць, Рэчыцкі і Хойніцкі раёны.

Каардынаты: 52°09 N 29°49 E

Плошча: 34000 га.

Нацыянальны статус аховы: не мае.

Міжнародны статус аховы: патэнцыяльная ТВП (крытэрыі: В2: чорны бусел, арол-вужаед, палявы лунь, малы арлец).

 

            Угоддзе ўяўляе сабой адзін з буйнейшых на Палессі мазаічны комплекс забалочаных лясоў, якія чаргуюцца з невялікімі балотамі, лугамі і занядбанымі палямі. Масіў знаходзіцца ў басейне ракі Віць, левага прытока Прыпяці. Агульны рэльеф тэрыторыі пакаты са слабым ухілам у паўднёвым кірунку. Разнастайнасць плоскаму нізіннаму рэльефу надаюць моцна згладжаныя старажытныя палескія мацерыковыя дзюны.

            У структуры дрэвавай расліннасці дамінуюць карэнныя альховыя і саснова-шыракалістыя немаральныя лясы. Асаблівую прыродаахоўную каштоўнасць маюць шыракалістыя  дубовыя і ясеневыя супольніцтвы, сярод якіх сустракаюцца дрэвы ва ўзросце 120-160 гадоў. Павышэнні рэльефу, асабліва мацерыковыя дзюны, заняты сасновымі і бярозавымі лясамі, значная доля саснякоў прадстаўлена лесакультурамі.

Практычна ўсе рэкі на тэрыторыі ўгоддзя каналізаваны, а большая частка балот і вільготных зямель асушаны. Тэрыторыя дрэнуецца сеткай каналаў, асабліва моцна разгалінаванай у паўднёвай частцы. У апошнія гады асушальныя сістэмы паступова выходзяць са строю, а землі забалочваюцца. Каналы зараслі воднай расліннасцю і ў многіх месцах перагароджаны бабровымі плацінамі. Тэрыторыі былых торфараспрацовак заліты вадой і знаходзяцца на розных стадыях аднаўлення. Прыбярэжная  зона і мелкаводдзі пакрыты трыснягом, берагі параслі рознымі відамі вербаў і маладымі дрэўцамі бярозы пушыстай.

            Чаргаванне забалочаных алешнікаў з адкрытымі прасторамі стварае ідэальныя ўмовы для жыцця драпежных птушак (арол-вужаед Circaetus gallicus, палявы лунь Circus cyaneus, малы Aquila pomarina і вялікі арляцы Aquila clanga, сокал-кабец Falco subbuteo, сокал-пустальга Falco tinnunculus). Тэрыторыя ўтрымлівае самую буйную ў Беларусі групоўку малога арляца Aquila pomarina. Гняздуюцца тут і іншыя ахоўваемыя віды птушак: чорны бусел Ciconia nigra, шэры журавель Grus grus, зялёная жаўна Picus viridis і беласпінны дзяцел Dendrocopos leucotos.


Від / Species

Ацэнка колькасці (пар)/ Population estimates (pairs)

Крытэрый ТВП/ IBA Criteria

Ciconia nigra Черный аист

Чорны бусел / Black Stork

10

B2

Circaetus gallicus Змееяд

Арол-вужаед / Short-toed Eagle

7

B2

Circus cyaneus Полевой лунь

Палявы лунь / Hen Harrier

4

B2

Aquila pomarina Малый подорлик

Малы арлец / Lesser Spotted Eagle

28-30

B2


            Разнастайнасць прыродных умоў угоддзя, асабліва наяўнасць буйных лясных масіваў, балот, вадаёмаў і вадацёкаў, а таксама сенакосных лугоў вызначаюць багатую відавую разнастайнасць наземных хрыбетных жывёл. З рэдкіх відаў фауны тут сустракаюцца соня арэшнікавая Muscardinus avellanarius, барсук Meles meles і выдра Lutra lutra. Каналы і рэкі насяляе бабёр рачны Castor fiber.

            Нягледзячы на значную плошчу ўгоддзя, колькасць рэдкіх і ахоўваемых раслін тут невысокая, што звязана з праведзеным раней асушэннем гэтай тэрыторыі. Сярод відаў-чырвонакніжнікаў адзначаны цыбуля мядзведжая Allium ursinum і зубніца клубняносная Dentaria bulbifera, а таксама смалёўка літоўская Silene lithuanica, ахова якой прадугледжана Бернскай канвенцыяй.

            Асноўнай формай выкарыстання ўгоддзя з’яўляецца вядзенне на ім лясной гаспадаркі. На меліяраваных землях ажыццяўляецца сенакашэнне і выпас жывёлы, вырошчваюцца сельскагаспадарчыя культуры. Значныя плошчы выпрацаваных і залітых вадой тарфянікаў выкарыстоўваюцца для рыбнай лоўлі і палявання на вадаплаўную дзічыну.

            Буйных населеных пунктаў у межах угоддзя няма. Шэраг вёсак (Старк, Бераснёўка і інш.) зараз з’яўляюцца нежылымі. Праз патэнцыяльную ТВП праходзяць аўтамагістраль і чыгунка, ёсць шэраг дарог з асфальтавым пакрыццём. Тым не менш, большая частка тэрыторыі даступна толькі для тэхнікі павышанай праходнасці.

 Неспрыяльныя фактары

            Асноўнымі формамі антрапагеннай нагрузкі з’яўляюцца высечкі лесу, торфаздабыча і выпас жывёлы. Зніжэнне ўзроўню грунтовых вод у выніку асушэння тэрыторыі прывяло да павялічэння рызыкі ўзнікнення пажараў.

            Высечкі лесу носяць інтэнсіўны характар. У найбольшай меры ад іх панеслі страты самыя каштоўныя ў фларыстычных адносінах карэнныя шыракалістыя лясы.

            У другой палове  мінулага стагоддзя тэрыторыя патэнцыяльнай ТВП перанесла значнае асушэнне для сельскагаспадарчых мэтаў і здабычы торфу. Пасля скарачэння гаспадарчага выкарыстоўвання па прычыне забруджвання зямель радыёнуклідамі на асушаных тэрыторыях паўсюдна адбываецца паўторнае забалочванне асушаных тэрыторый.

Ад тарфяных пажараў нясуць страту, у першую чаргу, участкі лясоў і балот, на якіх працягвае дзейнічаць асушальная сетка і, як вынік, застаецца нізкі ўзровень грунтовых вод.   

 Неабходныя меры аховы

Для аднаўлення і захавання лясоў і балот тэрыторыі у натуральным  стане неабходна стварыць тут рэспубліканскі ландшафтны заказнік са строгай рэгламентацыяй гаспадарчай дзейнасці. Патрабуецца таксама правесці мэтанакіраваныя работы па аптымізацыі гідралагічнага рэжыму пажаранебяспечных участкаў.